Quy tắc chờ đợi
Quy tắc 24 giờ khi mua sắm, và khi nào nên dùng quy tắc 72 giờ hoặc 30 ngày
Phần lớn những món mua bốc đồng không sống nổi qua một đêm ngủ. Quy tắc chờ đợi biến điều đó thành một hệ thống: đây là cách các quy tắc 24 giờ, 72 giờ và 30 ngày hoạt động, và nên dùng quy tắc nào trong trường hợp nào.
Trả lời nhanh
Quy tắc 24 giờ nghĩa là khi bạn muốn mua một thứ chưa nằm trong kế hoạch, bạn chờ 24 giờ rồi mới mua. Nếu ngày mai bạn vẫn muốn và nó vừa với ngân sách, bạn cứ mua mà không thấy tội lỗi. Nhiều cơn thôi thúc sẽ nguội đi sau một đêm. Với những khoản mua lớn hơn, người ta dùng quy tắc 72 giờ (ba ngày) hoặc quy tắc 30 ngày: ghi món đồ vào một danh sách rồi quyết định khi hết thời gian chờ.
Mua sắm bốc đồng sống trong một khoảng rất ngắn: vài giây giữa “mình muốn cái đó” và lúc bấm Mua. Các nhà bán lẻ biết điều này, nên mới có thanh toán một chạm, đồng hồ đếm ngược chạy sẵn và thẻ đã được lưu sẵn. Quy tắc chờ đợi hiệu quả vì chúng kéo khoảng đó từ vài giây thành vài giờ hoặc vài ngày, đủ lâu để cơn phấn khích nguội đi và những ưu tiên thật sự của bạn kịp quay lại cuộc chơi.
Quy tắc 24 giờ hoạt động như thế nào
- Nhận ra cơn thôi thúc. Bất cứ thứ gì bạn không định mua hôm nay đều tính.
- Đừng mua ngay. Ghi nó ra, lưu vào danh sách, hoặc để nó trong giỏ hàng.
- Chờ 24 giờ. Đóng tab, đặt điện thoại xuống, ngủ một giấc rồi tính.
- Quyết định bằng đôi mắt mới. Bạn còn muốn nó không? Bạn có đủ khả năng mua sau khi trừ các hóa đơn đến hạn trước ngày lương không? Bạn có thích giữ lại số tiền đó hơn không?
- Mua nó, hoặc buông bỏ. Dù chọn cách nào, bạn đã đưa ra một quyết định chứ không phải hành động bốc đồng.
24 giờ, 72 giờ hay 30 ngày?
| Quy tắc | Tốt nhất cho | Vì sao |
|---|---|---|
| Quy tắc 24 giờ | Những cơn bốc đồng nhỏ, thường ngày: quần áo, đồ công nghệ dưới 100 US$, những đơn “thêm một món nữa thôi” | Đủ dài để một cơn thôi thúc do tâm trạng qua đi, đủ ngắn để thực sự làm theo được |
| Quy tắc 72 giờ | Các khoản mua tầm trung, hoặc bất cứ thứ gì mua vào đêm khuya hay sau một ngày tồi tệ | Ba ngày đưa bạn vượt qua cảm xúc đó và bước vào một hai ngày bình thường |
| Quy tắc 30 ngày | Các khoản mua lớn, không thiết yếu: một chiếc điện thoại mới, đồ nội thất, một sở thích tốn kém | Một tháng sẽ cho thấy bạn muốn món đồ đó hay muốn cảm giác được mua nó |
Một cách chọn đơn giản: giá càng lớn, hoặc cảm xúc đằng sau cơn thôi thúc càng mạnh, thì thời gian chờ càng dài.
Ngay cả luật pháp cũng thừa nhận giá trị của một khoảng dừng: Cooling-Off Rule (quy tắc “thời gian cân nhắc”) của Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ (FTC) cho bạn ba ngày làm việc để hủy một số giao dịch mua bán diễn ra tại nhà bạn hoặc tại các địa điểm tạm thời như hội chợ, dù quy tắc này không áp dụng cho đơn hàng online.
Vì sao chờ đợi lại hiệu quả
- Cảm xúc phai nhanh hơn ham muốn. Rất nhiều lần mua bốc đồng chỉ nhằm đổi tâm trạng: buồn chán, căng thẳng, mệt mỏi, ăn mừng. Đến ngày mai, tâm trạng đã khác, và cơn thôi thúc cũng vậy.
- Áp lực khuyến mãi hết hạn. “Chỉ còn 2 sản phẩm” và “giảm giá kết thúc tối nay” được thiết kế để khiến bạn ngừng suy nghĩ. Chờ đợi là cách để bạn bắt đầu suy nghĩ trở lại.
- Đó là điều hiệu quả với những người khác. Trong một nghiên cứu năm 2019 về những người mua bốc đồng trên mạng của các nhà nghiên cứu Đại học Michigan, việc trì hoãn (ngủ một giấc rồi tính, để món đồ trong giỏ hàng) là một trong những chiến lược hiệu quả phổ biến nhất, trong khi chỉ dựa vào ý chí thì luôn chỉ được mô tả là thất bại.
- Bạn so sánh với những con số thật. Có thời gian để kiểm tra, một khoản mua 60 US$ sẽ được so với số tiền thực sự còn lại đến ngày lương, chứ không phải với số dư vào ngày lương.
Danh sách mong muốn 30 ngày có thể in
Ghi lại mọi thứ bạn muốn nhưng không có trong kế hoạch. Quay lại xem vào hạn quyết định.
| Ngày | Khoản mục | Giá | Vì sao mình muốn | Chờ | Hạn quyết định | Còn muốn không? |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 3 tháng 3 | Tai nghe không dây | $89 | Cái mình đang dùng vẫn ổn, vừa thấy quảng cáo | 72 giờ | 6 tháng 3 | Không |
Cộng các dòng “Không” vào cuối tháng. Đó là số tiền bạn giữ lại được chỉ nhờ chờ đợi.
Biến quy tắc thành thói quen
- Biến nó thành mặc định. Quyết định một lần rằng mọi khoản mua ngoài kế hoạch đều phải chờ, để bạn không phải thương lượng với chính mình mỗi lần.
- Bỏ thanh toán tức thì. Xóa thẻ đã lưu và đăng xuất khỏi các cửa hàng, để việc mua cần phải tốn chút công sức.
- Đặt lời nhắc cho thời điểm quyết định, để thời gian chờ kết thúc bằng một quyết định, chứ không phải một tab bị quên rồi bạn mở lại lúc nửa đêm.
- Đếm những chiến thắng của bạn. Theo dõi những gì bạn đã không mua khiến quy tắc này giống như đang tiết kiệm, chứ không phải đang bỏ lỡ.
Dùng Next Paycheck làm quy tắc chờ đợi của bạn
- Hỏi Pork ngay khi bạn muốn món đóNhập món bạn muốn và giá tiền. Pork đối chiếu với số tiền có thể tiêu an toàn đến ngày lương và từ chối bằng một màn cà khịa.
- Đặt thời gian chờTrong Cài đặt, chọn Pork chờ bao lâu rồi mới hỏi lại về lượt hỏi gần nhất của bạn: từ 1 giờ đến 72. Đặt 24 cho quy tắc 24 giờ, hoặc 72 cho quy tắc 72 giờ.
- Trả lời tin nhắn hỏi lạiKhi nó đến (“Thành thật đi. Bạn đã gục ngã trước nó chưa?”), hãy chạm vào để xem phán quyết và ghi lại chuyện gì đã xảy ra.
- Đếm số tiền bạn giữ lạiMỗi lần Giữ vững sẽ cộng giá tiền vào số tiền bạn đã tránh được, và chuỗi của bạn tiếp tục đếm số ngày kể từ lần gục ngã gần nhất.
Câu hỏi thường gặp
Quy tắc 24 giờ có hiệu quả với mua sắm online không?
Quy tắc này đặc biệt hiệu quả khi mua online, vì món đồ ngày mai vẫn còn đó. Hãy để nó trong giỏ hàng hoặc trong danh sách, đóng tab, rồi quay lại sau thời gian chờ. Một số cửa hàng thậm chí còn gửi email giảm giá cho những giỏ hàng bị bỏ quên, nên chờ đợi có thể giúp bạn tiết kiệm tiền hai lần.
Nếu món đồ hết hàng trong lúc mình chờ thì sao?
Với phần lớn những món mua bốc đồng, đó là tính năng chứ không phải lỗi. Nếu một thứ thật sự không thể chờ, như một tấm vé số lượng giới hạn mà bạn đã lên kế hoạch từ trước, thì có lẽ ngay từ đầu nó đã không phải là một món mua bốc đồng.
Mình có nên dùng quy tắc 30 ngày cho mọi thứ không?
Không. Ba mươi ngày dành cho các khoản mua lớn hoặc không thiết yếu. Áp dụng cho mọi thứ sẽ khiến quy tắc phiền đến mức bạn bỏ cuộc. Hãy cho thời gian chờ khớp với giá tiền: một ngày cho đồ nhỏ, vài ngày cho đồ tầm trung, một tháng cho đồ lớn.
Nguồn và tài liệu đọc thêm
- Impulse buying: design practices and consumer needs (Moser, Schoenebeck & Resnick) — ACM CHI Conference, 2019
- Buyer's remorse: the FTC's Cooling-Off Rule may help — Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ
Next Paycheck là công cụ lập ngân sách và giám sát chi tiêu, không phải ngân hàng hay cố vấn tài chính. Trang này chỉ cung cấp thông tin chung nhằm mục đích giáo dục, không phải lời khuyên về tài chính, pháp lý hay thuế: hoàn cảnh của bạn là của riêng bạn, nên hãy cân nhắc tham khảo chuyên gia có chuyên môn trước những quyết định lớn về tiền bạc. Nếu cảm thấy khoản nợ vượt quá khả năng kiểm soát, một chuyên viên tư vấn tín dụng phi lợi nhuận có thể giúp bạn; và nếu việc mua sắm có vẻ ngoài tầm kiểm soát hoặc đang khiến bạn đau khổ, bạn nên cân nhắc trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần.